DSGVO voor fotografen: de rechtbank van Keulen heeft de juridische situatie onschadelijk gemaakt

Voor en na de introductie van de DSGVO op 25.05.2018 was er altijd de vraag hoe de nieuwe juridische situatie rond het fotograferen en publiceren van portretten zich eigenlijk gedraagt. Er ontstond onzekerheid, vooral onder adverteerders, influencers, bloggers en fotografen. De Hogere Regionale Rechtbank (OLG) Keulen behandelde in juni een zeer interessante vraag en besloot dat de Art Copyright Act (KUG) van toepassing zal blijven op journalistieke rapportage (dossier nr. 15 W 27/18 van 18.06.2018).

Wat betekent deze beslissing voor niet-journalistieke doeleinden? Weegt de KUG “zwaarder” dan de DSGVO en blijft deze daar van toepassing?

Het probleem rond de foto

Achtergrond van de beslissing was de publicatie van opnames in het kader van een televisierapport. Vóór de introductie van de DSGVO was de juridische situatie in dit geval duidelijk: de Art Copyright Act (KUG) is van toepassing.

Omdat de KUG een speciale wet inzake gegevensbescherming is, die de publicatie van portretten (foto’s, films, schilderijen) van natuurlijke personen regelt. Gegevensbeschermingswetgeving, omdat afbeeldingen van natuurlijke personen, wanneer opgeslagen en gepubliceerd, persoonlijke gegevens zijn, die in principe worden beschermd door de wet inzake gegevensbescherming.

tonen

Met de inwerkingtreding van de AVG rijst echter de vraag of de speciale voorschriften van de KUG van toepassing blijven voor of naast de AVG. De AVG is een EU-verordening die fundamenteel alle eerdere wetgeving inzake gegevensbescherming vervangt. Duidelijk gevolg zou moeten zijn: de KUG is niet langer van toepassing. Nu is de DSGVO van toepassing. Dus waarom is er deze discussie?

Nieuw is niet altijd beter – de voordelen van de KUG

De eisen van de nieuwe DSGVO zijn zeer veeleisend. Zoals eerder is het principe van “verbod met voorbehoud van toestemming” van toepassing. Hierin staat dat de verwerking van gegevens verboden is, tenzij de betrokken persoon hiervoor toestemming heeft gegeven of de wet dit toestaat. Bovendien nemen de verantwoordelijken tal van informatie- en documentatieplichten op zich.

Voor fotografen die foto’s maken op een bruiloft of een vergadering fotograferen, zou het een aanzienlijke inspanning of onmogelijk zijn voor iedereen om hun toestemming te verkrijgen en dit naar behoren te documenteren.

De KUG bevat daarentegen ook het principe van “verbod met voorbehoud van toestemming”, maar de vereisten voor het verkrijgen van toestemming zijn veel lager. Het plaatsen van een foto kan bijvoorbeeld al als impliciete toestemming worden beschouwd als de persoon in kwestie weet dat de foto zal worden gepubliceerd. Een bewezen constructie die de DSGVO niet kent. Bovendien staat de KUG in veel gevallen toe dat portretten zonder toestemming worden gepubliceerd.

De toepassing van de KUG zou hierdoor voordeliger en ook eenvoudiger zijn. Dit werd ook erkend door de OLG Keulen en in haar beslissing meegenomen.

Hoger regionaal hof van Keulen: KUG van toepassing voor journalistieke rapportage

Hoe komt de rechtbank tot dit oordeel?

De AVG bevat een aantal zogenaamde “openingsbepalingen”, die de EU-lidstaten in staat stellen om hun eigen voorschriften, die afwijken van de AVG, over bepaalde onderwerpen te maken of om oude voorschriften te blijven toepassen. Vooral als er een risico bestaat dat de fundamentele vereisten van de AVG belangrijke grondrechten van EU-burgers kunnen ondermijnen (bijvoorbeeld vrijheid van meningsuiting en communicatie).

Een dergelijke clausule is artikel 85 van de AVG, dat bepaalt dat elk land zijn eigen regels kan opstellen om de vrijheid van meningsuiting en communicatie te beschermen. Deze moeten echter zodanig zijn dat een billijk evenwicht wordt bereikt tussen gegevensbescherming en vrijheid van meningsuiting en communicatie. Dat is precies wat de KUG doet en altijd heeft gedaan. Daarom moet het van toepassing blijven op journalistieke rapportage.

Maar hoe zit het met het gebruik van foto’s en video’s in marketing, in blogs, op sociale netwerken? Kunnen deze gebieden ook profiteren van de beslissing? Helaas maakt de rechtbank geen opmerkingen, maar de vooruitzichten zijn goed.

Toepassing van de KUG ook mogelijk voor niet-journalistieke doeleinden?

Of de KUG ook voor niet-journalistieke doeleinden kan worden gebruikt, zal uiteindelijk door slechts één rechtbank worden beslist. Totdat een uitspraak is gedaan, moeten de bepalingen van de AVG worden gevolgd.

Voordat echter te veel tijd wordt geïnvesteerd in het verkrijgen van toestemming, moet worden gecontroleerd of publicatie zonder toestemming kan worden toegestaan. Er zijn ook bepalingen in de AVG die de verwerking van gegevens zonder toestemming toestaan, met name als er een legitiem belang is (artikel 6, lid 1, onder f) AVG). Ook hier moet een billijk evenwicht worden gevonden tussen de grondrechten van de tegenpartijen.

Om te wegen of er een legitiem belang is, kunnen fotografen, influencers, bloggers en PR-afdelingen gebruik maken van de jurisprudentie van de KUG.

Vooruitzichten: goede redenen voor de uitgebreide toepassing van de KUG

Hoewel het Hoger regionaal hof van Keulen geen informatie heeft verstrekt over het gebruik van de KUG voor niet-journalistieke doeleinden (bijv. Reclame), betekent dit niet dat de discussie is beëindigd. Men moet niet vergeten: ook reclame wordt beschermd door de mening en communicatievrijheid!

De KUG is van oudsher veel gebruikt in geschillen tussen adverteerders en afgebeelde personen (bijv. “Sixt” -beslissing). Dit resulteerde in een zeer uitgebreide rechtspraak, niet alleen voor de hoogste Duitse rechtbanken (BGH en BVerfG), maar ook voor het Europese Hof van Justitie (HvJ) en zelfs het Europese Hof voor de rechten van de mens (EHRM). Het ging vooral over de billijke balans van de rechten van de afgebeelde en de reproductie. Net zoals de DSGVO ook vraagt.

Dit is een ander voordeel van de KUG. De meer en meer gedetailleerde jurisprudentie door de jaren heen heeft geleid tot uitgebreide rechtszekerheid. Voor DSGVO zijn er geen beoordelingen. Het resultaat: rechtsonzekerheid. Niemand weet echt wat goed is en wat niet.

Alleen al om deze reden kan worden verwacht dat de KUG in de toekomst niet-journalistieke doeleinden zal blijven aanvragen.

Weg van de KUG: de productie van portretten

Anders dan dat vrijlating van portretten is van hen productie niet gedekt door de KUG. Hier geldt uitsluitend de DSGVO. Maar ook bij de productie van portretten moet ook worden gecontroleerd voordat een tijdrovende en energieverslindende jacht op toestemming plaatsvindt, of het maken van de portretten wettelijk is toegestaan.

Ten eerste is dit het geval wanneer een contract is vervuld, b.v. bij orderfotografie. Als andere personen dan de klant worden gefotografeerd, kan dit zijn gebaseerd op hun legitieme belang. Een toestemming zou niet nodig zijn als de andere personen op de hoogte zijn van de opnames en niet tegenspreken.

Opmerking: Zelfs als een toestemming kan worden gevonden waarop de toestemmingvrije opname van portretten is gebaseerd, zijn er bepaalde informatieverplichtingen. Een duidelijke indicatie van gegevensverwerking, contactopties en de aard en het doel van verdere verwerking (bijvoorbeeld voor websites of sociale media) wordt aanbevolen.

Kathrin Schuermann 10X15 300Dpi
Kathrin Schürmann (Foto: Schürmann Rosenthal Dreyer)

Aan de auteur: Kathrin Schürmann is advocaat, privacy-expert en partner bij Schürmann Rosenthal Dreyer. Naast auteursrecht en mediarecht, gegevensbescherming en mededingingsrecht is zij gespecialiseerd in marketing, in het bijzonder mededingings- en gegevensbeschermingsrecht. Schürmann is ook mede-oprichter van lawpilots, een e-learningprovider voor de juridische uitdagingen van digitalisering (focus op gegevensbescherming en IT-beveiliging).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *